Psychodietetyka
Psychodietetyka i poradnictwo żywieniowe są coraz częściej stosowane w leczeniu chorób związanych z jedzeniem, takich jak otyłość, choroby autoimmunologiczne, nowotwory, choroby psychiczne. Są to choroby, której przyczyną są czynniki bio-psycho-społeczne. Dlatego też leczenie tych chorób wymaga wielodyscyplinarnego zaangażowania takich specjalistów jak: dietetyk, lekarz, fizjoterapeuta ale także psycholog lub psychoterapeuta i wielu innych.
Połączenie psychologii i dietetyki jest bardzo nowym obszarem badawczym, który łączy w sobie metodologię badań społecznych (psychologia) i żywieniowych (dietetyka). Takie połączenie pozwala na holistyczne spojrzenie na problemy zdrowego i odpowiedzialnego odżywiania się. Należy zaznaczyć, że dietetycy nie tylko oceniają, diagnozują i leczą problemy żywieniowe ale pomagają przejść przez proces trwałych zmian nawyków żywieniowych. Dlatego często psychodietetyka to długotrwały proces przez który przechodzi zarówno pacjent jak i jego specjalista.
W naszej codziennej diecie istnieje wiele produktów, składników które mogą oddziaływać na nasze zachowania oraz procesy myślowe. Istnieje duże prawdopodobieństwo, iż szerokie poznanie tych mechanizmów stworzy możliwości ograniczania występowania wielu chorób dietozależnych. Dziś już wiemy, że spożywamy pokarm nie tylko po to, by zaspokoić swoje potrzeby fizjologiczne ale również dostarczamy w ten sposób organizmowi przyjemność, często zaspokajając swoje wewnętrzne potrzeby. Nieprawidłowe bilansowanie energii ze spożywanego pokarmu może przyczyniać się do rozwoju patologii związanych z odżywianiem. Jedną z nich jest otyłość, która jak wiemy dziś jest przewlekłą chorobą, a nie tylko defektem wizualnym. Otyłość zaburza pracę organizmu, przyczyniając się do rozwoju szeregu chorób współistniejących tj: chorób układu krążenia, cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, kamicy żółciowej, nowotworów.
Zaburzenia na tle odżywiania powstają, gdy spożywanie posiłków oraz masa ciała stawiane są w centrum zainteresowań jednostki. Stają się one coraz częstszym problemem. Na zaburzenia związane z procesem odżywiania mają wpływ uwarunkowania kulturalne, narzucające pewne wzorce, którym jednostka próbuje sprostać. Aktualnie wymagania kulturowe narzucają model sylwetki idealnej, t j. szczupłej i wysportowanej. Osiągnięcie tego celu jest jednak niezmiernie trudne – zwłaszcza przy tak wysokim dostępie żywności jaki mamy obecnie. Zbyt duży i zbyt łatwy dostęp do żywności sprzyja również utracie kontroli nad jedzeniem i prowadzi do przejadania się.
Bulimia nervosa jest zaburzeniem odżywiania, którego częstym czynnikiem wyzwalającym są próby odchudzania. Wprowadzenie ograniczeń żywieniowych, w tym mniejsze spożywanie węglowodanów, przyczynia się do powstawania napadów głodu, którym towarzyszy objadanie się, a osoba tak postępująca popada stopniowo w cykl chorobowy. Sposobami zapobiegającymi wzrostowi masy ciała są: stosowanie substancji przeczyszczających, prowokowanie wymiotów i intensywna aktywność fizyczna.
Kompulsywne objadanie się (Binde Eating Disorder) – nazywane również wewnętrznym przymusem nadmiernego jedzenia – przypomina bulimię, bez zabiegów polegających na przeczyszczaniu. Objadanie się jest reakcją na smutek, strach, złość i ma wypełnić pustkę.
Ortorexia nervosa – jest patologiczną obsesją polegającą na chęci spożywania wyłącznie zdrowej żywności, co w konsekwencji przyczynia się do eliminowania z jadłospisu wielu produktów. Każdy posiłek jest przygotowywany z ogromną uwagą i dbałością, często według powtarzających się schematów, które mają zapewnić bezpieczeństwo spożywanej żywności, z biegiem czasu pogarsza się kondycja zarówno fizyczna jak i psychiczna. Ortoreksja, podobnie jak anoreksja, może doprowadzić do śmierci.
Anorexia nervosa – polega na dążeniu do uzyskania masy ciała poniżej przyjętych norm, osoby chore nieprawidłowo oceniają swój wygląd, oraz wykazują lęk przed przytyciem, znacznie ograniczając przy tym ilości spożywanego pokarmu. Anoreksja dotyka często osób, które wykazują nadmierne poczucie odpowiedzialności, solidności, obowiązkowości, pilności z silnym poczuciem osiągnięcia sukcesu i niską samooceną. Jedynym obszarem życia, który potrafi kontrolować osoba z anoreksją, jest masa ciała. Wszystkie zaburzenia odżywiania prowadzą do poważnego wyniszczenia organizmu, a cechą wspólną dla nich jest obsesja na punkcie jedzenia.
Źródło:
- Psychological aspect of nutrition and influence of selected dietary components on behavior and mental processes Aneta Koszowska 1/, Anna Dittfeld 2/, Barbara Zubelewicz-Szkodzińska 3/
- Psychology and Dietetics: Improvement of Cognitive Function in Obesity Using an Appropriate Diet in the Context of Psychodietetics Mariusz Jaworski